Autor: Daniel

”Pan Tadeusz” Adam Mickiewicz

”Pan Tadeusz” Adam Mickiewicz

Pan Tadeusz” Adama Mickiewicza to polska epopeja narodowa. Zna ją każdy Polak, gdyż nawet w klasach szkoły podstawowej omawiane są jej fragmenty. To ,,Biblia polskości”, która jest zapisem szlacheckich zwyczajów i obyczajów. To opis naszych korzeni, wad, zalet i dążeń. Mickiewicz pisał ją z dala od rodzinnego gniazda. Został emigrantem w dalekim Paryżu, gdyż Polska będąc między innymi pod zaborem rosyjskim, musiała zmagać się ze zniewoleniem. Opisując idylliczne Soplicowo nasz Wieszcz chciał ukoić tęsknotę i ból po utracie swojej małej ojczyzny. “Pan Tadeusz” Mickiewicza kupisz w Taniej Książce.

Mała ojczyzna, czyli Soplicowo

Akcję swojej epopei Mickiewicz umieścił we wsi Soplicowo, której próżno szukać na mapie. Miejscowość opisana na kartach epopei skupia w sobie wszystkie najlepsze cechy, jest kwintesencją polskości. Jak to zwykle bywa ze wspomnieniami, autor zapamiętał tylko to, co dobre, raczej pomija złe strony życia szlachty z początku XIX wieku. Kolorowa i piękna przyroda wokół dworku Sędziego Soplicy gwarantuje dostatnie życie mieszkańcom wsi. Drzewa w zimie chronią przed wiatrem, latem dają upragniony cień. Żyzne czarnoziemy oddalają widmo głodu, a przeważnie błękitne niebo zapewnia spokój i odpoczynek. Mieszkańcy Soplicowa są szczęśliwi, a nawet jeśli na horyzoncie pojawia się niebezpieczeństwo, to zwierają szyki i wspólnie je pokonują.

Przyroda gwarantem spokoju

Liczne opisy przyrody w ”Panu Tadeuszu” są zapowiedzią zbliżających się wydarzeń lub komentarzem do akcji utworu. Opis serca litewskiej puszczy, zwanej matecznikiem, to aluzja do kwintesencji polskości. Tak jak o puszczę, tak trzeba dbać i chronić polskie zwyczaje. Mickiewicz szczegółowo opisuje długowieczny las, a poszczególne drzewa są odpowiednikami członków rodów. Każdy z nich ma do spełnienia swoją rolę, dzięki czemu pamięć o tradycji zapewnia przetrwanie rodzinnych i państwowych zwyczajów. Kiedy Tadeusz zastanawia się, czy wybrać na swoją życiową towarzyszkę Telimenę lub Zosię, odzwierciedleniem tych wahań jest opis dwóch stawów. Przed zajazdem na Soplicowo słońce zachodzi w krwawych barwach, co zapowiada rozlew krwi na następny dzień. W utworze tym przyroda i ludzie są silnie ze sobą powiązani, gdyż człowiek bez natury nie byłby w stanie funkcjonować.

 

Bohaterowie ”Pana Tadeusza” Adama Mickiewicza

Bohaterowie ”Pana Tadeusza” Adama Mickiewicza

Adam Mickiewicz wydał utwór pt. ”Pan Tadeusz” w roku 1834 w Paryżu. Chciał nim ukoić tęsknotę za rodzinną Litwą, którą musiał opuścić wskutek procesu Filomatów i Filaretów, do których należał. Zmuszony do emigracji powracał wspomnieniami do kraju dzieciństwa, by nie zapomnieć o ukochanej ojczyźnie. Tym samym podnosił na duchu rodaków, którzy znaleźli się w podobnej sytuacji. Bohaterami swojej epopei Mickiewicz uczynił szlachciców i szlachcianki, zwykłych ludzi, posiadających zarówno wady, jak i zalety.

Mieszkańcy dworku Sędziego Soplicy

Polskie dworki szlacheckie słynęły z wielkiej gościnności. Symbolem tej cechy były zawsze otwarte na oścież bramy wjazdowe, które zapewniały dach nad głową wszystkim zbłąkanym wędrowcom. Sędzia Soplica to doskonały gospodarz, codziennie doglądał swoich włości, a chłopom – zgodnie ze zwyczajem – pozwalał pracować tylko do zachodu słońca. To wielki patriota, który w obliczu najazdu Rosjan na jego posiadłość stawia im czynnie opór. Gościem Sędziego jest Podkomorzy, którego zadaniem było rozsądzenie sporu między Soplicami a Horeszkami o ruiny zamku. Opiekunem kobiet i służby był Wojski Hreczecha, mistrz polowania i gry na rogu. Swoje miejsce w domu Sędziego znalazła też Telimena i jej wychowanka Zosia. Kobiety nie musiały pracować, gospodarz traktował je jak członków najbliższej rodziny.

Gość specjalny – Ksiądz Robak

Specjalnymi względami w rodzinie Sopliców cieszył się Ksiądz Robak. Dopiero pod koniec utworu dowiadujemy się, że to tak naprawdę brat Sędziego-Jacek Soplica. Robak przybył do Soplicowa, by agitować litewską szlachtę do wszczęcia powstania antyrosyjskiego. Przyciągał on słuchaczy w karczmie Jankiela częstując wszystkich pachnącą tabaką i opowieściami o potędze Napoleona Bonaparte. Ksiądz Robak był też wytrawnym strzelcem. W czasie polowania na niedźwiedzia uratował życie Hrabiemu Horeszce, a podczas najazdu Moskali ocalił od śmierci Tadeusza Soplicę oraz Gerwazego Rębajło. Dopiero na łożu śmierci ujawnił swoją tożsamość i poprosił o wybaczenie grzechu, jakim było zamordowanie Stolnika Horeszko wiele lat wcześniej.

 

”Pan Tadeusz” Adama Mickiewicza

”Pan Tadeusz” Adama Mickiewicza

Adam Mickiewicz, obok Zygmunta Krasińskiego, Juliusza Słowackiego i Cypriana Kamila Norwida, jest uznawany za wybitnego twórcę dzieł polskiego romantyzmu. To autor ”Dziadów”,  ”Romantyczności”, ”Konrada Wallenroda” i oczywiście epopei ”Pan Tadeusz”. Książka ta jest znana większości Polaków, bo jest ona omawiana w szkołach, ale też wielu docenia jej wielki kunszt artystyczny. Oprócz licznych przygód i perypetii bohaterów, Mickiewicz wiele uwagi poświęcił na opisy zwyczajów i tradycji szlacheckich, w których upatrywał fundamentów przetrwania kultury i tożsamości narodowej Polaków.

Leśne tradycje szlacheckie

Goście Sędziego Soplicy w dużej mierze podzielali jego skłonność do respektowania staropolskich reguł i zasad. Każdorazowy pobyt w lesie wiązał się z określonymi działaniami, których nieprzestrzeganie mogło wiązać się ze społecznym ostracyzmem. Wyście na grzybobranie związane było z tym, że w lesie należało zachować absolutną ciszę. To pokłon w stronę natury, której nie można było przeszkadzać. Zbieranie grzybów miało być okresem zadumy i refleksji, na które nie było czasu podczas posiłków czy uczt. Podobnie podczas polowania w litewskiej puszczy trzeba było odpowiedni się zachowywać. Najpierw oddawano cześć Bogu i świętemu Hubertowi podczas porannej mszy w intencji patrona myśliwych. Nagonkę na zwierza organizowali przygotowani do tego wykwalifikowani ludzie, a po zabiciu niedźwiedzia, trzeba  było przyrządzić najwyższej jakości bigos.

Zwyczaje domowego zacisza

Zasiadając do posiłku należało zająć odpowiednie miejsce za stołem. Ważny był wiek, płeć i status społeczny. Mężczyźni mieli obowiązek usługiwać kobietom, zabawiać je rozmową. Zasady grzeczności dla Sędziego i jego gości były priorytetem, a dobre wychowanie uznawano za bardzo wartościowe. Picie kawy ze śmietanką czy grzanego piwa z kawałkami twarogu bywało obwarowane zasadami. Spożywano je tylko w porcelanowych filiżankach. Sam Sędzia jako doskonały gospodarz zawsze starał się witać gości na ganku dworku, a brama wjazdowa była otwarta na znak gościnności. Według Mickiewicza przestrzeganie tych reguł pozwoliło Polakom przetrwać ciężki okres zaborów i nie zapomnieć o tym, co polskie.